Najbitnije informacije o stazi:
Ovde se nalaze sve zanimljivosti koje ćete saznati tokom šetnje sa vodičem:
| Tema | Povezanost sa stazom | Priča |
| O poreklu imena Budimlija | / | Deo Trbušnice koji se graniči sa Zajačom zove se Budimlija. Naziv sela Budimlija izveden je od sorte jabuka “budimka” koja se gajila u celom selu, a posebno u tom zaseoku. Postoji i priča da je ovaj naziv vezan za pojavu rudara koji su došli iz Madjarske (Budima) i radili u rudniku Zajača. Istoričari su još zapisali da se u brdovitom delu Trbušnice ističe zaravan Budimlija, predeo bogat dobrom travom i pogodan za gajenje pšenice i kukuruza. |
| O zaselku | / | Budimlija je zaselak koji pripada većem selu tj. Mesnoj zajednici koja se zove Trbušnica i koja broji oko 2000 ljudi. Sama Budimlija ima 25 domaćinstava i nešto maje od 100 stanovnika. Većina stanovnika se bavi poljoprivredom ili radi u turizmu. |
| Grobovi u Budimliji | Prolazi se pored seoskog groblja | I dan danas je ostala tradicija da ljudi svoje najbliže sahranjuju na porodičnom imanju. Razlog je taj jer članovi domaćinstva na taj način žele da osiguraju da njihovi potomci neće prodati zemlju. |
| O seoskom domaćinstvu | / | Ovo je klasično seosk domaćinstvo koje ima manju kuću u kojoj se nekada živelo a koja se sada koristi ili kao letnja kujna ili u njoj žive stariji. Veća kuća je naravno za nove članove porodice koji su kao i vi navikli na ugodniji boravak gde su posebno odvojeni kuhinja, dnevna soba i dečije sobe dok se pre živelo samo u jednoj prostoriji koja je posedovala sve to. Tu je i bunar dubine 12m sa čistom izvorskom vodom koju domaćinstvo koristi za svakodnevnu upotrebu. Pored njega vidite i sušaru u kojoj se suši meso (obično od zimina) koje se rede krajem novembra ili u decembru. Ispod sušare je ostava gde se tokom zime drži voće (npr. jabuke). Tu je čardak koji služi za skladištenje kukuruza kojim se hrani stoka koja se nalazi u štalama i oborima iza. Tu je i garaža za poljoprivrednu mehanizaciju (traktori i motokultivatori). |
| O Gučevu | Kod seoskog domaćinstva se pruža pogled na Gučevo | Najviši vrh Gučeva je Cri Vrh visine 779m. Gučevo se pruža pravcem severozapad-jugoistok u dužini od 10km. Brojni potoci otiču sa Gučeva prema rekama Jadar i Drina. Na njemu izbijaju i termo-mineralni izvori i čine Banju Koviljaču. U neposrednoj blizini vrha nalazi se spomen Kosturnica posvećena srpskim i austrougarskim vojnicima koji su izginuli u bitci 1914 godine. Spomenik je visine skoro 17m i u njemu se nalaze posmrtni ostatci 3200 vojnika. Od životinjskog sveta na Gučevu su zastupljeni: srdnać, lisica, fazani i divljne svinje. |
| O Gučevskoj bitci | Kod seoskog domaćinstva se pruža pogled na Gučevo | Gučevska bitka vodjena je na ovim prostorima u Prvom svetskom ratu i trajala je čitavih 55 dana. Od druge polovine septembra do početka novembra 1914. godine. Poznata je kao prva rovovska bitka i bitka iznad oblaka. Najžešće i iscrpljujuće borbe vodjene su na koti 708., Eminovim vodama i Kulištu. Spašavajući se od udara austrougarske artiljerije, srpske snage kopale su rovove što bliže neprijatelju, na pojedinim mestima udaljenost je iznosila 7-10 metara. Neprijatelj je tokom Gučevske bitke koristio i za to vreme nova i savremena oružja. Prvi put su upotrebljene svetleće rakete, bacači mina, topovi velikog kalibra sa pancirnom municijom, tromblonske mine itd. Bila je to idealna prilika da se na delu pokaže da: „Boj ne bije svijetlo oružje već boj bije srce u junaka.“Srpska vojska se branila kako je znala i umela. Nedostatak municije rešavan je pucanjem samo najboljih strelaca ali i dovitljivošću. Čegrtaljke su pravljene od drvenih oblica sa tako savršenom imitacijom pucanja mitraljeza da ih i najizvežbanije uho nije moglo razlikovati. Upotrebljavane su u bliskoj borbi sa ciljem da obmanu neprijatelja u proceni broja mitraljeza i njihovoj rasprostranjenosti. Ipak, svaka dovitljivost sa obe strane imala je granicu. Odlučivalo je oružje, hrabrost, upornost, oficirska drskost u odbrani i napadu…Poslednja faza Gučevske bitke otpočela artiljerijskim udarima je 5. i 6. novembra 1914. godine po koti 708. Projektili su prosto zatrpali srpske rovove i naneli braniocima velike gubitke. Ranim jutrom 6. novembra izvršen je snažan pešadijski napad koji je rezultirao borbom prsa u prsa i povlačenjem srpske vojske na rezervne položaje. U toku dana Austrougarske jedinice zauzele su Gučevo. Uporan i žilav otpor srpske vojske zaustavio je austrougarsku silu čitava dva meseca i dao vremena Vrhovnoj komandi i generalu Živojinu Mišiću da pripremi odsudnu bitku na Kolubari. Srpski narod će pamtiti Gučevo po junaštvu, prinosu i izdržljivosti svojih boraca, ličnom primeru oficira i bratskoj pomoći dobrovoljaca. |
| O najstarijoj kući u selu | Dolazi se do nje | Ovde se nalazi najstarija kuća u selu koja je stara nekih 200 godina. Kuće se su pre gradile na više spratova. U prizemlju je uvek bio podrum gde su se čuvale namirnice ili se držala stoka ukoliko nisu imali zasebnu štalu. Građevinski materijali su obično bili drvo i kamen a zidovi su se pravili od blata u koje se ubacivala svinjska dlaka kako bi bolje povezala smesu. U gornjem delu je postojala obično samo jedna prostorija u kojoj su svi članovi porodice živeli, spavali i obedovali. WC je uvek bio van kuće. |
| O najstarijem drvetu u selu | Dolazi se do njega | Ovde se nalazi najstarije drvo u selu. To je dud. Dude se pre često sadio jer je jako korisna biljka pošto je dosta izdržljiva (razvijen joj je koren pa nije potrebno puno vode a i uspeva na manje kvalitetnom zemljištu) a može da hrani i domaćinstvo i stoku. Takođe se verovalo da donosi sreću u braku pa su momci koji su spremni za ženidbu sadili dud. Postoje 3 vrste duda: crni, crveni i beli a crni je najzastupljeniji u Budimliji. Plodovi duda sazrevaju u junu mesecu. Crni dud se u narodnoj medicini koristi protiv upale mokraćnih kanala, bolesti usne šupljine i grla, epilepsije, depresije, nesanice, vrtoglavice te kod ugriza buba i zmija |
| Voćarstvo u Budimliji | Prolazi se pored malinajka i kupinjaka | Od voća u Budimliji se gaje kupine, trešnje, šljive, kajsije. Međutim najčešća voćka koja se gaji na ovim prostorima je malina. Malina je višegodišnja žbunasta biljka koja ima skoro 200 vrsta. Malina je idealna za gajenje na nadmorskim visinama 400-800m. Potrebno joj je dosta voda da bi rasla pošto joj korenov sistem nije mnogo razvijen. Srbija je treća zemlja u svetu po proizvodnji maline iza Rusije i Poljske a ispred Amerike. |
| Ćumur | / | Budimlija je nekada bila poznata po ćumurama jer je svaka kuća imala po jednu ćumuranu i ćumur se prodavao iz tog razloga je šumski fond Budimlije dosta opao u poslednje vreme a za prozvodnju ćumura se najčešće koristio hrast i bukva. |
Ukoliko se odlučite samostalno u šetnju pratite mapu: https://out.ac/IYcsUK